Sudan’da iki buçuk yıldır devam eden çatışmalar pek çok sorunu da beraberinde getiriyor. Çatışmaların giderek şiddetlenmesi, yaşam koşullarını her geçen gün daha da ağırlaştırıyor.
Ülke içerisinde uzun süredir devam eden gerginlik; Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Güçleri (RSF) arasında başkent Hartum’da başlayan çatışmalarla birlikte domino etkisi yaratarak ülkenin diğer bölgelerine yayılmış ve endişe verici bir boyuta ulaşmıştır.
Uluslararası Kurtarma Komitesi tarafından yayınlanan “Acil Durum İzleme Listesi” adlı rapor, insani krizlerin derinleştiği ülkelere odaklanıyor. Bu yıl da listenin birinci sırasında yer alan Sudan; tırmanan çatışmalar, kitlesel yerinden edilme, derinleşen ekonomik kriz ve sağlık hizmetlerinin neredeyse çökmesi sebebiyle, halihazırda dünyanın en büyük ve en hızlı büyüyen krizlerinden birini yaşıyor.
Çatışma öncesinde ağır bir insani krizle yüzleşmekte olan Sudan’da, siyasal istikrarsızlık ve ekonomik baskılar yaklaşık 15,8 milyon insanın temel gereksinimlere ihtiyaç duymasına yol açmıştı. Bütün bu şartlar göz önünde bulundurulduğunda kırılgan bir zemin üzerinde yer alan Sudan’da çatışmaların başlaması, mevcut durumun daha da ağırlaşmasına neden oldu. Bugün yaklaşık 30,4 milyon kişi, yani Sudan nüfusunun yarısından fazlası (%64), insani yardıma ihtiyaç duyuyor. Bu durum, yaşanan insani krizin boyutunu gözler önüne seriyor.
Dünyanın gözü önünde yaşanmaya devam eden bu kriz, ülke içerisinde 11,4 milyon kişinin yerinden edilmesine, 3 milyondan fazla insanın ise komşu ülkelere kaçmasına yol açtı. Tansiyonu gün geçtikçe artan bu çatışma, sivillerin aleyhine olacak şekilde hedef değiştirme eğilimleri de göstermeye başladı. Reuters’ın 7 Kasım tarihinde yayınladığı, Al-Fashir (Kuzey Darfur) kentinde sivillere yönelik kitlesel şiddet olaylarını konu alan habere göre siviller sokak ortasında vuruldu, insansız hava aracı saldırılarıyla hedef alındı ve kamyonların altında ezildi.
Çatışmanın taraflarının altyapı ve sivilleri hedef alması, cinsel şiddet ve çocuk asker alımının yaygınlaşması mevcut krizin derinleşmesine neden oluyor. Uzun süren çatışmalar ve her geçen gün şiddetlenen saldırılar, gıdaya erişimi büyük ölçüde engellerken geçim kaynaklarına da zarar vermektedir. Sudan’da devam eden çatışmalar yalnızca can kayıplarına değil, ülkenin tarımsal üretim kapasitesine de ağır darbe vurmuş durumda. Çiftçiler tarlalarına ulaşamıyor, sulama sistemleri ve yollar büyük ölçüde tahrip olmuş, ticaret neredeyse tamamen durma noktasına gelmiş durumda. Bu koşullar, ülkede halihazırda var olan kıtlık riskini derinleştiriyor.
Gıda güvenliği uzmanları, 2024 yılında Zamzam kampında kıtlığın varlığını doğrulamakla birlikte; tarımsal üretimin çökmesi ve gıda tedarik zincirinin kesintiye uğraması, 2025 yılında milyonlarca insanı daha açlıkla karşı karşıya bırakmıştır. Sudan’daki insani krizin boyutu, savaşın yalnızca cephelerde değil, tarlalarda da yıkım yarattığını açıkça gösteriyor.
Ülke genelindeki şiddetli çatışma ortamı, zaten kırılgan olan sağlık sistemini geri dönülmez bir çöküşe doğru sürüklüyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, Nisan 2023’ten bu yana sahadaki çatışmalar nedeniyle yalnızca çatışma bölgelerindeki hastanelerin yaklaşık %70’i işlevini yitirdi.
Kamu sağlık sisteminin çökmüş durumda olması nedeniyle kolera, sıtma ve kızamık hastalıklarının tedavisi yapılamıyor ve kontrolsüz bir şekilde yayılmaya devam ediyor. Bu tablonun ortaya çıkmasındaki bir diğer belirleyici etken ise su, sanitasyon ve hijyen (WASH) altyapısının büyük ölçüde zarar görmüş olması. Bu durum kötü yaşam koşullarını beraberinde getirirken hastalıkların yayılmasında da önemli bir rol oynuyor. Sudan’da süren savaş, yalnızca insanları yerinden etmediğini; aynı zamanda sağlık altyapısını ve temel yaşam hizmetlerini tamamen çökerttiğini gözler önüne seriyor.
Bu ağır insani tablo, uluslararası dayanışma ve insani müdahalenin önemini her zamankinden daha görünür kılıyor. Dünyanın en büyük krizlerinden birini derinden yaşayan Sudan, acil ve kapsamlı bir insani yardım müdahalesine ihtiyaç duyuyor. Bölgedeki gelişmeleri en başından beri yakından takip eden Uluslararası Mavi Hilal Vakfı, bölgedeki insani ihtiyaçları tespit ederek IDRF Kanada ve UMCOR’un işbirliği ile Hartum’da 400 aileye gıda ve hijyen paketi ile günlük içme suyu dağıtımı gerçekleştirdi.
 |
 |
Ülke içerisinde her geçen gün daha da yükselen tansiyon sebebiyle yaşam şartları ağırlaşırken, insani ihtiyaçlara her zamankinden çok daha fazla gerek duyuluyor. Sudan’da hem yeterli desteği sağlayabilmek hem de yardım çığlıklarının çatışma seslerini bastırabilmesi için siz sevgili donörlerimizin desteği hayati önem taşıyor.
[1] International Rescue Committee 2025
[2] ‘Fifty or sixty people in a single street’: Witnesses describe civilian killings in Sudan’s Al-Fashir, 7 Kasım 2025
[3] International Rescue Comittee 2025
[4] Sudan Emergency, World Health Organisation (DSÖ)
[5] International Rescue Committee 2025
